Buitenkraan afsluiten en aftappen voor de winter: zo voorkom je vorstschade
Buitenkraan afsluiten en aftappen voor de vorst: het stappenplan van de drinkwaterbedrijven, de vorstvrije kraan en wat je doet bij een bevroren leiding.
De leiding naar je buitenkraan, of tuinkraan, is een van de weinige waterleidingen in huis die kan bevriezen. Water zet uit als het bevriest, en dan kan de leiding of de kraan knappen. Hieronder lees je hoe je dat voorkomt, wat je doet met een vorstvrije kraan en wat je doet als een leiding toch bevroren is.
Waarom moet je de buitenkraan aftappen?
Omdat er anders water in de leiding naar de buitenkraan blijft staan dat kan bevriezen. Water dat bevriest zet uit, en daardoor kan een bevroren leiding knappen, schrijft drinkwaterbedrijf WMD.
Waterleidingen in huis liggen meestal op plekken waar het niet vriest. Waterbedrijf Groningen noemt de uitzonderingen: de buitenkraan en leidingen in de garage of de schuur. Die moet je in een vorstperiode apart kunnen aftappen.
Het lastige is dat je de schade niet altijd meteen ziet. Een leiding die door de vorst is gescheurd, kan pas gaan lekken als het ijs ontdooit. Waterbedrijf Groningen raadt daarom aan om na strenge vorst extra op lekkages te letten, vooral in onverwarmde ruimtes en bij de buitenkraan.
Wanneer sluit je de buitenkraan af?
In de herfst, voordat het gaat vriezen. Heb je de kraan dit jaar niet meer nodig, dan kun je hem nu al aftappen. Dan hoef je niet op het weerbericht te letten.
Volgens Evides neemt de kans op schade vooral toe bij aanhoudende vorst. Wacht je tot die in de verwachting staat, dan is het een klus op het laatste moment.
Koppel het daarom aan een vaste herfstklus. Op de onderhoudschecklist per seizoen staat het aftappen in de herfst, samen met het schoonmaken van de dakgoten.
De drinkwaterbedrijven beschrijven dezelfde volgorde: eerst de toevoer dicht, dan het water eruit. Bij een gewone buitenkraan met een eigen stopkraan gaat dat zo:
Koppel de tuinslang los en laat hem leeglopen.
Zoek de stopkraan op de leiding naar de buitenkraan. Die zit binnen, volgens Evides vaak in de kelder, de kruipruimte of de schuur. Volg de leiding vanaf de binnenkant van de muur waar de kraan buiten zit.
Draai de stopkraan helemaal dicht.
Open het aftapkraantje dat vlak na de stopkraan zit. Vitens beschrijft het als het groene, blauwe of zwarte kraantje eronder. Zet er een emmer onder, want er loopt meteen wat water uit.
Zet de buitenkraan helemaal open. Het laatste water in de leiding loopt er nu uit.
Sluit het aftapkraantje en de buitenkraan als er niets meer uitkomt. De stopkraan blijft de hele winter dicht.
Hang na afloop een label aan de stopkraan, dan hoef je in het voorjaar niet te zoeken.
Geen stopkraan of aftapkraantje te vinden?
Dan kun je de buitenkraan niet apart aftappen. Raadpleeg een installateur als je ze niet kunt vinden, adviseert Waterbedrijf Groningen. Ontbreken ze echt, laat ze dan plaatsen door een erkend installatiebedrijf: het RIVM raadt aan om zelf geen aanpassingen aan de drinkwaterinstallatie te doen.
Lukt dat niet meer voor deze winter, dan noemt Waterbedrijf Groningen een verwarmingslint met ingebouwde thermostaat, dat vanzelf aangaat als het koud wordt. Vraag een installateur of dat bij jouw kraan past. Zit alles eenmaal op zijn plek, dan is aftappen elk najaar dezelfde klus.
Moet je een vorstvrije buitenkraan ook afsluiten?
Meestal is dichtdraaien genoeg, als je de tuinslang eraf haalt. Een vorstvrije buitenkraan sluit het water diep in de muur af en loopt daarna vanzelf leeg, maar alleen als er niets aan de kraan vastzit.
Fabrikant Bonfix legt uit hoe dat werkt: bij zijn vorstvrije kraan zit de afsluiter, afhankelijk van het model, 15 of 21 centimeter diep in de muur. Na het dichtdraaien loopt het water dat nog voor de afsluiter staat via de uitloop naar buiten. Daarom druppelt de kraan nog even na.
Blijft er een tuinslang of sproeicomputer aan zitten, dan kan de kraan niet leeglopen en alsnog bevriezen, waarschuwt Bonfix. De werking verschilt per merk, dus kijk ook in de handleiding van je eigen kraan.
Twijfel je of jouw kraan vorstvrij is? Tap hem dan af zoals een gewone kraan, als er binnen een stopkraan met aftapkraantje op de leiding zit.
Welke andere waterleidingen kunnen bevriezen?
Vooral leidingen in ruimtes die je niet verwarmt: de garage, de schuur, de kruipruimte en een koude zolder of berging. Ook de watermeter en de hoofdkraan lopen risico als ze in een koude of tochtige ruimte zitten.
Waterbedrijf Groningen schrijft dat leidingen op zolder of in een berging kunnen bevriezen als het daar kouder wordt dan 7 graden. Evides noemt als risico ruimtes die onverwarmd zijn, weinig geïsoleerd zijn of een ventilatierooster naar buiten hebben. Wat je kunt doen:
Aftappen wat je in de winter niet gebruikt. Leidingen in een onverwarmde garage of schuur tap je af zoals de buitenkraan, met alle kranen in die ruimte open (Dunea, WMD).
Isoleren wat in gebruik blijft. Isoleer leidingen in ruimtes die je niet verwarmt (Consumentenbond) en zorg dat zo'n ruimte geventileerd blijft (Waternet). Hangt de gasmeter in dezelfde ruimte, isoleer dan alleen de watermeter en de leidingen (PWN).
Tocht weren. Dicht kieren en zorg dat deuren naar de ruimte met de watermeter goed sluiten. Dunea noemt tocht een grote vijand.
De verwarming niet uitzetten. Dunea adviseert bij vorst de thermostaat op minimaal 10 graden, Waternet en PWN houden minstens 15 graden aan, ook als je niet thuis bent. Draai de radiatoren ook open in de ruimtes met de watermeter, de hoofdkraan en leidingen (Dunea).
Voor het vorstvrij houden van de watermeter ben je zelf verantwoordelijk (Brabant Water, PWN). Een bevroren meter moet vervangen worden, omdat hij na ontdooien volgens Evides niet meer betrouwbaar is. Voor een eenvoudige watermeter kost dat bij Dunea in 2026 159,14 euro, bij Evides begint het bij 231 euro.
Waterleiding bevroren: wat doe je wel en niet?
Draai de hoofdkraan dicht en ontdooi de leiding voorzichtig met een föhn of warme doeken. Gebruik geen brander of ander open vuur, en bel een loodgieter als het niet lukt of als de leiding lekt.
Een bevroren leiding merk je doordat er geen water meer uit de kraan komt. Hebben je buren ook geen water, dan is er misschien een storing, schrijft Waternet. Zo niet, draai dan het aftapkraantje bij de hoofdkraan open (Waterbedrijf Groningen, PWN).
Komt daar wel water uit, dan is een leiding in huis bevroren. Die mag je zelf ontdooien. Draai eerst de hoofdkraan dicht, zodat er geen extra waterschade ontstaat als de leiding gescheurd blijkt.
Komt er ook daar niets uit, dan is de watermeter of de leiding ernaartoe bevroren. Bel dan je drinkwaterbedrijf.
Ontdooien doe je met een föhn op het bevroren deel (Brabant Water, PWN) of met warme doeken om de leiding, met een ruime emmer eronder (Waterbedrijf Groningen).
Gebruik geen brander. Open vuur is volgens het Verbond van Verzekeraars een belangrijke oorzaak van brand, en juist in een kruipruimte of tussen plafond en vloer zitten vaak hout en isolatiemateriaal.
Lekt de leiding na het ontdooien, laat de hoofdkraan dan dicht en bel een loodgieter of installateur. Is er water in een elektrisch apparaat gekomen, trek dan de stekker eruit: volgens Waterbedrijf Groningen mag het pas weer aan na grondig drogen en een controle door een elektricien.
Weet daarom vóór de winter waar je hoofdkraan zit: volgens Waternet meestal in de meterkast, onder een luik bij de voordeur of in de kelder. Dunea raadt aan om te controleren of hij goed sluit.
Betaalt de verzekering vorstschade?
Meestal wel voor de waterschade, maar niet in elke situatie. Volgens het Verbond van Verzekeraars dekken de meeste woonhuisverzekeringen waterschade die ontstaat doordat kranen of leidingen tijdens vorst zijn gebroken.
Er zijn uitzonderingen. De Consumentenbond meldt dat sommige verzekeraars niet betalen bij vorstschade aan leidingen aan de buitenkant van het huis. Bij een buitenkraan loont het dus extra om je voorwaarden te lezen. Schade door slecht onderhoud is volgens het Verbond niet verzekerd. Een kapotgevroren watermeter betaal je meestal zelf, en niet alle inboedelverzekeringen vergoeden die (PWN, Brabant Water).
Wat jouw polis dekt, staat in de voorwaarden: kijk dat na voordat het gaat vriezen. Heb je schade, meld die dan eerst bij je verzekeraar. Volgens de Consumentenbond vergoeden de meeste verzekeraars niet of minder als je de schade meteen zelf herstelt.
In het voorjaar: buitenkraan weer openzetten
Is de vorstperiode voorbij, zet dan de stopkraan weer open en laat de buitenkraan even doorlopen. Dunea wijst erop dat je de leidingen na de vorstperiode doorspoelt.
Kijk daarna of er iets lekt, binnen bij de stopkraan en buiten bij de kraan. Een verborgen lek vind je volgens Waterbedrijf Groningen door 's avonds en 's ochtends de watermeterstand te noteren: is er verbruik terwijl er geen kraan openstond, dan kan er ergens een lek zijn.
Gebruik je de tuinslang weer, laat hem dan na gebruik leeglopen en leg hem niet in de zon. Dat adviseert het RIVM om legionella voor te zijn. Waarom, lees je in legionella thuis voorkomen.
Was er deze winter toch een leiding bevroren? Laat dan vóór het volgende najaar uitzoeken of die geïsoleerd of apart afgetapt kan worden.
De app