Zwarte stippen op de kitrand, een grijze waas in de hoek van het plafond of vlekken achter de kast: schimmel is een van de meest voorkomende problemen in huis. Volgens Milieu Centraal hebben bewoners in bijna 1 op de 5 woningen last van vocht of schimmel. Hier lees je waar het vandaan komt, hoe je het weghaalt en hoe je voorkomt dat het terugkomt.

Waardoor ontstaat schimmel in huis?

Schimmel groeit waar het lang vochtig blijft. Schimmelsporen zitten volgens het RIVM van nature overal in de lucht; zodra ze op een plek met genoeg vocht terechtkomen, ontstaat een nieuwe schimmelplek.

Dat vocht komt uit twee hoeken. Het RIVM noemt bewonersgedrag, zoals douchen, koken, de was drogen en schoonmaken, en bouwkundige oorzaken, zoals optrekkend vocht, lekkages, regendoorslag, een vochtige kruipruimte en condens op niet-geïsoleerde muren of enkel glas. Milieu Centraal noemt daarnaast onvoldoende ventilatiemogelijkheden en koudebruggen.

Het RIVM is daarin duidelijk: wil je schimmel bestrijden, dan moet je de oorzaak van het vochtprobleem aanpakken. Anders komt het terug.

Wat is een koudebrug en waarom groeit daar schimmel?

Een koudebrug is een plek in de gevel, het dak of de vloer waar de isolatielaag onderbroken is. Daar lekt plaatselijk veel warmte weg, dus aan de binnenkant is het oppervlak kouder dan de rest. Typische plekken zijn de aansluiting van dak en muur, van vloer en muur, bij kozijnen en bij balkons.

Waterdamp uit de binnenlucht condenseert op zo'n koude plek, en dat vergroot de kans op schimmel. Ventileren en goed verwarmen helpen, maar een echte koudebrug los je pas op met isolatie.

Is schimmel in huis slecht voor je gezondheid?

Het kan klachten geven of verergeren. Volgens het RIVM zijn vocht en schimmels niet per se de oorzaak van gezondheidsklachten, maar kunnen ze astma en andere luchtwegklachten wel verergeren.

Het RIVM noemt keelpijn, niezen, hoesten, een verstopte neus, een piepende ademhaling en benauwdheid. Mensen met een allergie hebben vaker en heftiger klachten. Heb je gezondheidsklachten die je aan schimmel of vocht koppelt, bespreek dat dan met je huisarts. Voor advies over je woning kun je terecht bij de GGD in je regio.

Is zwarte schimmel gevaarlijker?

De betrouwbare bronnen die we raadpleegden maken voor de aanpak geen onderscheid naar kleur. "Zwarte schimmel" is de naam die veel mensen gebruiken voor de donkere plekken op kit, voegen en muren.

Of de schimmel nu zwart, grijs of groenig is: de aanpak is dezelfde. Verwijder de schimmel op een veilige manier en pak de oorzaak van het vocht aan.

Hoe verwijder je schimmel van de muur of uit de badkamer?

Gebruik alleen een toegelaten schimmelbestrijdingsmiddel en volg de gebruiksaanwijzing. Zo'n middel herken je volgens Milieu Centraal en de GGD aan een toelatingsnummer op de verpakking dat begint met NL of EU, of eindigt op een N.

Een paar aandachtspunten uit de adviezen van Milieu Centraal, het RIVM en de GGD:

  • Meng niet zelf. Milieu Centraal noemt zelfgemaakte mengsels van soda, bleek of chloor een slecht plan, ook al worden ze op sommige websites aangeraden.
  • Gladde oppervlakken, zoals tegels: neem de schimmel af met een doek in plaats van een borstel. Het RIVM raadt dat aan om verspreiding van schimmelsporen te voorkomen.
  • Poreuze materialen, zoals hout, kit, gips en pleisterwerk: daar dringen de schimmeldraden in het materiaal. Volgens het RIVM krijg je de schimmel dan alleen weg door het beschimmelde materiaal te verwijderen. Een beschimmelde kitrand vervang je dus.
  • Gevoelige longen? De GGD raadt aan iemand anders de klus te laten doen.

Gaat het om een groot oppervlak, of zit de schimmel in het materiaal van een muur of plafond, laat het dan door een vakman aanpakken.

Wanneer schakel je een specialist in?

Als je schimmel op meerdere plekken in huis ziet zonder dat je weet waardoor het komt. Milieu Centraal raadt dan aan een deskundige in te schakelen, omdat er dan vaak een bouwkundig probleem speelt.

Denk aan een lekkage in dak of leiding, een vochtige kruipruimte, regendoorslag door de gevel of een koudebrug. Komt schimmel steeds terug op dezelfde plek terwijl je goed ventileert, dan is dat ook een reden om het te laten onderzoeken. Zit er schimmel in houten kozijnen of balken, kijk dan ook of er houtrot is ontstaan. Huur je, neem dan contact op met je verhuurder.

Hoe voorkom je dat schimmel terugkomt?

Door vocht kwijt te raken voordat het neerslaat. De GGD vat het samen als verwijderen, ventileren, verwarmen en vocht beperken.

In de praktijk:

  • ventileer 24 uur per dag; de GGD noemt minstens twee open roosters of ramen;
  • zet de afzuiging hoog of een raam open tijdens douchen, koken en schoonmaken, en volgens de GGD tot een half uur daarna;
  • trek na het douchen muren en vloer droog met een wisser;
  • laat je huis niet kouder worden dan 15 graden, want dan slaat vocht sneller neer;
  • maak tegels, voegen en naden in de badkamer regelmatig schoon;
  • verf muren in vochtige ruimtes zoals de badkamer volgens Milieu Centraal bij voorkeur met schimmelbestendige muurverf.

Een vochtmeter helpt om te zien of het lukt. Wat een goede waarde is en hoe je meet, lees je in luchtvochtigheid in huis.