Legionella klinkt als iets van zwembaden en koeltorens, maar de bacterie kan ook in de waterleiding thuis voorkomen. Het goede nieuws: volgens het RIVM is de kans dat je thuis ziek wordt door legionella erg klein. Met een paar eenvoudige maatregelen maak je die kans nog kleiner.
Wat is legionella?
Legionella is een bacterie die van nature in water en aarde voorkomt. Als je de bacterie inademt, kun je ziek worden; die ziekte heet legionellose.
Een ernstige vorm is een longontsteking door legionella, ook wel veteranenziekte genoemd. Volgens het RIVM krijgen in Nederland ongeveer 400 tot 680 mensen per jaar legionellose. Een deel van hen raakt besmet tijdens een reis naar het buitenland.
Hoe raak je besmet met legionella?
Door kleine waterdruppeltjes in te ademen waarin de bacterie zit. Dat gebeurt bij water dat verneveld wordt, zoals uit een douche of een sproeiende tuinslang.
Water drinken waar legionella in zit, maakt je volgens Thuisarts niet ziek. Je kunt de ziekte ook niet van een ander mens krijgen. Het RIVM noemt besmetting via drinkwater uitzonderlijk.
Waar zit het risico in en om huis?
Vooral op plekken waar water lang stilstaat, lauw wordt en daarna verneveld wordt. Het RIVM en Thuisarts noemen:
| Plek | Waarom |
|---|---|
| Douche | Als het water in je boiler of combiketel koeler is dan 60 graden |
| Tuinslang | Vooral een slang die lang in de zon heeft gelegen, gebruikt met een sproeikop |
| Bubbelbad of jacuzzi | Warm water dat verneveld wordt |
| Luchtbevochtiger | Stilstaand water in het reservoir |
| Apneu-apparaat (CPAP) | Water in het reservoir |
Op welke temperatuur zet je de boiler?
Op minstens 60 graden. Dat is het advies van zowel het RIVM als Thuisarts voor de boiler of combiketel.
Twijfel je over de instelling van je toestel, of wil je iets aan de leidingen veranderen, laat dat dan doen door een erkend installatiebedrijf. Het RIVM raadt af om zelf aanpassingen aan de drinkwaterinstallatie te doen.
Wat moet je doen na een vakantie?
Even de kranen doorspoelen is goed voor het verversen van het drinkwater. Het RIVM wijst er wel op dat dit niet hetzelfde is als legionellapreventie.
De echte bescherming zit dus in de vaste maatregelen: een goed afgestelde boiler en schone apparaten die water vernevelen. Zijn die op orde, dan hoef je na een vakantie geen ingewikkelde handelingen te doen.
Let na een vakantie wel op de apparaten met een waterreservoir. Een luchtbevochtiger, apneu-apparaat of tuinslang waar al weken water in staat, maak je eerst leeg en schoon voordat je hem weer gebruikt, in lijn met de adviezen van het RIVM en Thuisarts om geen water in zulke apparaten te laten staan.
Hoe verklein je het risico thuis?
Met een paar vaste gewoontes, die je ook in je onderhoudschecklist per seizoen kunt opnemen. Het RIVM en Thuisarts adviseren:
- zet de boiler of combiketel op 60 graden of hoger;
- laat een tuinslang en andere apparaten die water sproeien na gebruik leeglopen, en laat er geen water in staan;
- ontkalk de douche regelmatig;
- maak een luchtbevochtiger elke week leeg en vul hem met afgekoeld gekookt water;
- maak een apneu-apparaat elke dag leeg en vul het met afgekoeld gekookt water;
- maak een bubbelbad regelmatig schoon volgens de gebruiksaanwijzing.
Ben je (bijna) met pensioen of heb je een onderliggende ziekte? Dan is het volgens het RIVM verstandig om elke twee à drie jaar de doucheslang en douchekop te vervangen en een thermostatische mengkraan te laten reinigen. Stoppen met roken verkleint het risico op een longontsteking door legionella ook.
Gebruik je een luchtbevochtiger omdat de lucht in huis droog is, lees dan ook wat een goede luchtvochtigheid in huis is.
Wie loopt meer risico?
Volgens Thuisarts vooral mensen ouder dan 60, mensen die roken, mensen met een verminderde afweer of een chronische ziekte zoals diabetes, en mensen die medicijnen gebruiken die de afweer onderdrukken.
Het RIVM noemt dezelfde groepen: ouderen, mensen met een verminderde afweer, mensen die afweerremmende medicijnen gebruiken en rokers. De maatregelen hierboven zijn voor iedereen zinvol, maar extra belangrijk als er iemand uit een risicogroep in huis woont. Er bestaat volgens Thuisarts geen vaccin tegen legionella, dus voorkomen is de enige bescherming.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Als je griepachtige klachten krijgt die overgaan in hoesten, benauwdheid of hoge koorts, zeker als je kort daarvoor in een risicosituatie was. Bij twijfel bel je je huisarts.
Volgens het RIVM ontstaan de eerste klachten twee tot tien dagen na besmetting: hoofdpijn, spierpijn, koorts en droge hoest. Thuisarts noemt als tekenen van een ernstige infectie hoesten, benauwdheid, moeilijk of snel ademen, pijn op de borst, koorts boven de 38 graden, verwardheid en je erg ziek voelen. Een longontsteking door legionella wordt behandeld met antibiotica. Herstel kan volgens Thuisarts een maand of langer duren; blijven hoesten en moe zijn komt vaak voor. Dit artikel is geen medisch advies; je huisarts beoordeelt wat nodig is.