Zie je 's avonds in de badkamer een klein, zilverig beestje wegschieten, dan is dat meestal een zilvervisje. Vervelend, maar zelden een echt probleem. Het papiervisje lijkt erop, maar is een ander verhaal. In dit artikel lees je hoe je ze uit elkaar houdt, wat ze aanrichten en hoe je ze zonder gif aanpakt.
Wat is het verschil tussen een zilvervisje en een papiervisje?
Een zilvervisje is 7 tot 12 mm lang, glanst zilverig en houdt van vochtige ruimtes. Een papiervisje is 10 tot 15 mm, grijsachtig met vlekjes en zit vaker op warme, vrij droge plekken.
Beide horen bij de franjestaarten, net als het ovenvisje. Ze hebben twee voelsprieten en drie staartdraden. Zo herken je het verschil:
| Zilvervisje | Papiervisje | |
|---|---|---|
| Lengte | 7 tot 12 mm | 10 tot 15 mm |
| Uiterlijk | glanst zilverig, nauwelijks behaard | grijsachtig, behaard, vlekken op de rug |
| Staartdraden | korter dan het lichaam | ongeveer even lang als het lichaam |
| Favoriete plek | vochtig: badkamer, keuken, rond afvoeren | warm en vrij droog, ook in centraal verwarmde ruimtes |
| Schade | nauwelijks | kan flink zijn, vooral aan papier |
Twijfel je, dan kan het laboratorium van het KAD (Kennis- en Adviescentrum Dierplagen) vaststellen welk beestje je hebt.
Zijn zilvervisjes schadelijk?
Voor je gezondheid niet: in kleine aantallen zijn zilvervisjes en papiervisjes volgens Milieu Centraal niet schadelijk. Zilvervisjes richten ook weinig schade aan, papiervisjes kunnen dat wel.
Zilvervisjes eten vooral zetmeel, zoals behangplaksel en vochtig, half vergaan behang, maar ook schimmels en dode insecten. Volgens het KAD richten ze nauwelijks schade aan. Alleen in grote aantallen kunnen ze papier, behang, boeken en kleding aantasten.
Het papiervisje is een ander geval. Het KAD schrijft dat de schade aan papier veel erger is dan bij het zilvervisje: behang, boeken, postzegels, affiches en kleding kunnen aanzienlijk worden aangetast. Milieu Centraal raadt aan papiervisjes zo snel mogelijk aan te pakken, omdat ze al snel voor problemen zorgen in bijvoorbeeld een archief of boekenkast.
Waarom heb je zilvervisjes in huis?
Omdat het ergens in huis te vochtig is. Zilvervisjes gedijen volgens het KAD het best bij ongeveer 25 °C en een relatieve luchtvochtigheid van 75% of meer.
Ze zijn lichtschuw en verstoppen zich overdag in kieren en donkere hoeken, vooral in ruimtes die 's winters niet sterk afkoelen, zoals de badkamer en keuken. Volgens het KAD komen ze in Nederland vrijwel alleen in gebouwen voor, en in kleine aantallen in bijna elk huis. Zie je er veel, dan is dat vooral een teken dat je iets aan het vocht moet doen. Hoe je dat meet en verlaagt, lees je in luchtvochtigheid in huis.
Papiervisjes hebben minder vocht nodig. Ze zitten volgens het KAD op warme, vrij droge plaatsen en gedijen het best rond 24 °C. In flats verspreiden ze zich vooral verticaal, via leidingkokers en de spouw.
Hoe kom je van zilvervisjes af zonder gif?
Maak je huis droger. Volgens het KAD verdwijnen zilvervisjes als de relatieve luchtvochtigheid onder de 50% blijft; bestrijden met insecticiden is volgens het KAD onnodig en zelfs af te raden.
Wat helpt, volgens het KAD en Milieu Centraal:
- Ventileren: laat de badkamer na het douchen goed uitluchten en zet roosters open.
- Vochtbronnen aanpakken: lekkages, natte kitranden en vochtige plekken laten opdrogen of herstellen.
- Naden en kieren dichten met kit, zodat ze minder schuilplekken hebben.
- Koel houden waar dat kan, zeker in ruimtes die je weinig gebruikt.
- Netjes houden: kruimels opruimen en papier, boeken en dozen niet op vochtige plekken bewaren.
Wil je de beestjes die er nu zitten wegvangen, dan noemt Milieu Centraal een paar eenvoudige methodes. Leg 's avonds een vochtige katoenen doek neer met wat gipspoeder erop, of een opgerolde vochtige krant met een elastiekje erom, en schud die de volgende dag buiten uit. Je kunt ze ook gewoon opzuigen. Spinnen zijn natuurlijke vijanden, dus een spinnenweb in een hoek mag je laten hangen.
Hoe pak je papiervisjes aan?
Grondiger dan zilvervisjes, omdat drogen alleen niet genoeg is. Haal ze hun voedsel af, dicht kieren en houd het koeler; volgens Milieu Centraal gedijen papiervisjes onder 20 °C slecht.
Bewaar boeken, papieren en foto's in goed sluitende plastic dozen, zodat ze er niet bij kunnen. Dicht naden en kieren, vooral rond leidingen, om verspreiding tegen te gaan. Lokdozen of gels zijn volgens Milieu Centraal vooral handig om te zien óf en waar ze zitten; om een plaag uit te roeien werken ze slecht, omdat de dieren zich snel voortplanten.
Wanneer schakel je een bestrijder in?
Bij zilvervisjes eigenlijk nooit, als je het vocht aanpakt. Bij een flinke plaag papiervisjes wel. Het KAD beschrijft voor papiervisjes een aanpak met inventarisatie, een plan, plaatselijke behandeling door een professional en een controle na 6 tot 8 weken.
Kies een erkende plaagdierbestrijder. Milieu Centraal verwijst naar de ledenlijsten van de brancheverenigingen NVPB en PLA..N. Wil je toch zelf een middel gebruiken, kies dan alleen een middel met een toelatingsnummer van het Ctgb. Je herkent dat volgens Milieu Centraal aan een nummer dat begint met "NL" of "EU", of eindigt op "N". In de toelatingendatabank van het Ctgb (opent in nieuw tabblad) zoek je op wat is toegelaten. Laat je niet leiden door termen als "plantaardig" of "eco": ook dan blijft het gif.
Woon je in een flat en blijven papiervisjes terugkomen, overleg dan met je VvE of verhuurder. Omdat ze zich via leidingkokers en de spouw verspreiden, heeft alleen jouw woning aanpakken weinig zin.