Een warmtepomp maakt het verwarmingswater minder heet dan een cv-ketel. Je radiatoren moeten je huis dan met lauwer water warm krijgen, en dat lukt niet met elke radiator en niet in elk huis. In dit artikel lees je wat lagetemperatuurverwarming is, wanneer je nieuwe radiatoren nodig hebt en hoe je dat deze winter zelf uitzoekt.
Wat is lagetemperatuurverwarming?
Lagetemperatuurverwarming (ltv) is verwarmen met water van hoogstens 55 graden, in combinatie met radiatoren of vloerverwarming die met dat lauwere water genoeg warmte afgeven. Een cv-ketel levert water van 60 tot 80 graden.
Die getallen komen van Milieu Centraal (opent in nieuw tabblad). Een warmtepomp werkt volgens Milieu Centraal met een verwarmingstemperatuur van maximaal 45 tot 55 graden. Ltv is dus geen apart apparaat, maar de combinatie van een zuinige warmtebron en een afgiftesysteem dat bij die temperatuur past.
Lager verwarmen is volgens Milieu Centraal comfortabel door de gelijkmatige temperatuur, maar het werkt wel trager dan gewone verwarming.
Wat is een lage-temperatuurradiator?
Een lage-temperatuurradiator is een radiator die met water van rond de 55 graden of lager toch genoeg warmte afgeeft. Volgens Milieu Centraal is een radiator met twee of drie platen én lamellen meestal geschikt.
Lamellen zijn de geribbelde metalen strips tussen de platen. Ze vergroten het oppervlak waarlangs lucht opwarmt. Bij een radiator met één plaat of zonder lamellen lukt het volgens Milieu Centraal soms wel en soms niet, en dat hangt af van hoe goed je huis geïsoleerd is.
Andere afgiftesystemen die goed werken op lage temperatuur:
- Vloerverwarming: volgens Milieu Centraal heel geschikt voor een lage watertemperatuur.
- Convectoren: hebben meestal meer vermogen dan een radiator van dezelfde grootte.
- Radiatorventilatoren: kleine ventilatoren onder een bestaande radiator die meer lucht langs de radiator blazen. Milieu Centraal noemt dit een kleine aanpassing die goed kan werken.
Heb je ze nodig voor een hybride warmtepomp?
Meestal niet. Een hybride warmtepomp kan volgens Milieu Centraal meestal gewoon met de radiatoren die je al hebt, zolang die groot genoeg zijn.
Dat komt doordat een hybride warmtepomp samenwerkt met een cv-ketel. Is het buiten erg koud, dan springt de ketel bij. Milieu Centraal noemt de hybride warmtepomp geschikt voor woningen met matige isolatie. Voor een volledige warmtepomp gelden strengere eisen, en daar komen lage-temperatuurradiatoren vaker in beeld.
Wat een hybride of volledige warmtepomp kost en wat je aan subsidie terugkrijgt, lees je bij kosten hybride warmtepomp, kosten warmtepomp en ISDE-subsidie.
Waarom isoleer je eerst?
Omdat isolatie bepaalt hoeveel warmte je huis nodig heeft. Hoe minder warmte weglekt, hoe minder je radiatoren hoeven af te geven, en hoe vaker water van 55 graden genoeg is. Milieu Centraal noemt isolatie de belangrijkste stap en de slimste verbetering van je huis.
Voor een volledige warmtepomp houdt Milieu Centraal als richtlijn aan dat je minstens 8 tot 12 centimeter dak- en vloerisolatie hebt (Rc-waarde 2,5 of meer), een geïsoleerde spouwmuur en HR++ glas. Een goed geïsoleerd huis kun je volgens Milieu Centraal met gemak en goed comfort op 55 graden verwarmen.
Dat heeft een praktische kant: koop geen nieuwe radiatoren voordat je weet wat isoleren oplevert. Of een radiator met één plaat het redt, hangt volgens Milieu Centraal juist af van de isolatie; na het isoleren kunnen je bestaande radiatoren dus alsnog groot genoeg zijn. Waar je begint, lees je in zolder isoleren en bij de kosten van dakisolatie, spouwmuurisolatie en vloerisolatie.
Hoe test je of je huis warm blijft op lage temperatuur?
Zet je cv-ketel in een koude periode op 50 graden en kijk of je huis comfortabel warm blijft. Dat is de Verwarmingstest van Milieu Centraal.
Milieu Centraal beschrijft de test zo:
- Verlaag de temperatuur van het verwarmingswater op je cv-ketel naar 50 graden. Verlaag niet de temperatuur van je tapwater.
- Zet alle radiatoren in de verwarmde ruimtes open, zodat de ketel zijn warmte kwijt kan.
- Houd het verschil tussen dag en nacht klein: overdag 19 graden en 's nachts of als je niet thuis bent 17 graden.
- Test in het stookseizoen, het liefst op een dag die 24 uur lang -5 graden of kouder is.
- Let op of je het vaker koud hebt gehad dan anders.
Blijft het comfortabel warm, dan is je verwarming volgens Milieu Centraal geschikt voor verwarmen op lage temperatuur. Wordt het oncomfortabel, dan moet je waarschijnlijk eerst extra isoleren voordat je huis klaar is voor een warmtepomp. Milieu Centraal noemt een hybride warmtepomp dan een mogelijke tussenstap.
De test werkt met een HR-ketel. Volgens Milieu Centraal is hij niet bedoeld voor een VR-ketel, stadsverwarming of een installatie met een 2-zoneregeling.
Wat kun je doen als één kamer koud blijft?
Pak dan die kamer aan, niet het hele huis. Kijk eerst of de radiator helemaal warm wordt; zit er lucht in, dan helpt radiatoren ontluchten al. Milieu Centraal noemt kleine en grotere aanpassingen: een radiatorventilator plaatsen, een radiator vervangen door een grotere of een extra radiator of convector bijplaatsen.
Blijft vooral de kamer met de kleinste radiator of de meeste buitenmuren koud, dan zie je meteen waar de zwakke plek zit. Vraag een installateur om de warmteafgifte per ruimte te berekenen voordat je iets koopt. Bedragen voor nieuwe radiatoren geven we hier niet, omdat Milieu Centraal daar geen bandbreedte voor noemt en de prijs sterk per situatie verschilt.
Is je cv-ketel lager zetten nu al zinvol?
Ja, ook zonder warmtepomp. Milieu Centraal adviseert om het verwarmingswater van een cv-ketel op 50 of 60 graden te zetten, en in een goed geïsoleerd huis kan 35 tot 50 graden volgens Milieu Centraal al genoeg zijn.
Twijfel je of je je cv-ketel binnenkort vervangt door een (hybride) warmtepomp, of nog even doorgaat met de huidige ketel? Met de cv-ketel-check zie je welke keuze bij jouw ketel en planning past.